काठमाडौँ । नेपालको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ४० खर्ब रुपैयाँ नाघेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबार सार्वजनिक गरेको चालु आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो दुई महिनाको आर्थिक प्रतिवेदनअनुसार असोज मसान्तसम्म कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ४० खर्ब ६५ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ पुगेको हो।
गत असार मसान्तमा नेपालको कुल विदेशी विनिमय सञ्चिति ३८ खर्ब ७६ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ रहेको थियो। त्यसयता दुई महिनाको अवधिमा सञ्चिति ४.३ प्रतिशतले वृद्धि भएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
अमेरिकी डलरमा पनि विदेशी विनिमय सञ्चिति बढेर २६ अर्ब ४८ करोड डलर पुगेको छ। विदेशी विनिमय सञ्चितिमा भएको वृद्धिले मुलुकको बाह्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित वित्तीय क्षमताको अवस्था देखाउँछ।
कुल विदेशी विनिमय सञ्चितिमध्ये नेपाल राष्ट्र बैंकमा रहेको सञ्चिति ३६ खर्ब १० अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। त्यस्तै, बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चिति ४ खर्ब ५५ अर्ब १ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ।
२०.९ महिनाको वस्तु आयात धान्न पर्याप्त
विदेशी विनिमय सञ्चिति बढे पनि यसको पर्याप्तता सूचकमा भने केही कमी आएको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनाको आयातलाई आधार मान्दा बैंकिङ क्षेत्रसँग रहेको विदेशी विनिमय सञ्चितिले २०.९ महिनाको वस्तु आयात र १७.८ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त हुने राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
विदेशी विनिमय सञ्चितिको पर्याप्तताले मुलुकले आयात भुक्तानी तथा बाह्य दायित्व व्यवस्थापन गर्न सक्ने क्षमताको आकलन गर्न मद्दत गर्छ। सामान्यतया सञ्चितिले धेरै महिनाको आयात धान्न सक्ने अवस्थालाई बाह्य क्षेत्रका लागि सकारात्मक मानिन्छ। यद्यपि, सञ्चितिको पर्याप्तता मूल्याङ्कन गर्दा आयातको आकार, बाह्य भुक्तानी र अन्य आर्थिक सूचकलाई पनि ध्यान दिनुपर्छ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार २०८३ भदौ मसान्तमा विदेशी विनिमय सञ्चितिको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) सँगको अनुपात ६१.६ प्रतिशत रहेको छ। त्यस्तै, कुल आयातसँगको अनुपात १४५.५ प्रतिशत र विस्तृत मुद्राप्रदायसँगको अनुपात ४४.९ प्रतिशत रहेको छ।
विदेशी विनिमय सञ्चितिमा भएको वृद्धि र आयात धान्न सक्ने क्षमताले नेपालको बाह्य क्षेत्रको अवस्था बुझ्न महत्त्वपूर्ण आधार प्रदान गर्छ।
प्रतिक्रिया