दसैँमा मासु र चिल्लो खानेकुरा खाँदा सावधान रहनुहोस डा. लम्साल

काठमाडौं । दसैँ नेपालीहरूको प्रमुख चाड हो। यस समयमा परिवार तथा आफन्तसँग भेटघाट गर्ने, मिठोमसिनो खाने र रमाइलो गर्ने परम्परा छ। तर चाडपर्वको रमाइलोसँगै खानपान र स्वास्थ्यमा ध्यान नदिँदा विभिन्न स्वास्थ्य समस्या निम्तिन सक्ने चिकित्सकहरूले बताएका छन्।

दसैँका समयमा विशेषगरी मासु, चिल्लो पदार्थ, मिठाई, मदिरा तथा चिसो पेय पदार्थको सेवन बढ्ने गर्छ। अन्य समयको तुलनामा दसैँमा मासु तथा अन्य परिकार बढी खाने चलन रहेकाले खानपानमा सन्तुलन कायम गर्न आवश्यक हुन्छ। शरीरलाई आवश्यकताभन्दा बढी खानेकुरा खाने, शारीरिक सक्रियता कम गर्ने र नियमित औषधि सेवनमा लापरबाही गर्ने बानीले मुटुसम्बन्धी समस्या भएका व्यक्तिमा थप जोखिम निम्त्याउन सक्छ।

वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ डा. कमल शर्मा लम्सालका अनुसार मुटुको स्वास्थ्य जोगाउन चाडपर्वमा समेत सन्तुलित खानपान, नियमित शारीरिक गतिविधि र स्वास्थ्यसम्बन्धी सावधानीलाई निरन्तरता दिन आवश्यक छ। चाडपर्वका नाममा आफ्नो स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्नु उचित हुँदैन।

खानपानमा सन्तुलन आवश्यक

दसैँमा मासु तथा विभिन्न परिकार खानु नेपाली संस्कृतिको एउटा हिस्सा भए पनि खानेकुराको मात्रा र छनोटमा ध्यान दिनुपर्छ। अत्यधिक चिल्लो, बोसोयुक्त तथा नुन धेरै भएका खानेकुराको सेवन कम गर्नु मुटुको स्वास्थ्यका लागि उपयोगी हुन्छ। मिठाई तथा चिनीको मात्रा बढी भएका पेय पदार्थको सेवनमा पनि नियन्त्रण आवश्यक छ।

त्यस्तै, मदिरा सेवन नगर्नु स्वास्थ्यका लागि सुरक्षित विकल्प हो। चाडपर्वमा खानपानको मात्रा बढाउने तर शारीरिक गतिविधि घटाउने बानीले तौल, रक्तचाप तथा रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न कठिन बनाउन सक्छ।

नियमित औषधि सेवनमा लापरबाही नगर्न सुझाव

उच्च रक्तचाप, मधुमेह तथा कोलेस्ट्रोलको समस्या भएका व्यक्तिले दसैँका समयमा पनि आफ्नो स्वास्थ्यको नियमित हेरचाह गर्नुपर्छ। चाडपर्वको व्यस्तताका कारण नियमित औषधि सेवन छुटाउनु वा चिकित्सकको सल्लाहबिना औषधि बन्द गर्नु जोखिमपूर्ण हुन सक्छ।

मुटुको स्वास्थ्य राम्रो राख्न नियमित व्यायाम, सन्तुलित आहार, पर्याप्त आराम तथा चिकित्सकको सल्लाहअनुसार स्वास्थ्य परीक्षणलाई निरन्तरता दिन आवश्यक छ। धूमपान तथा मदिराबाट टाढा रहनु पनि मुटुरोगको जोखिम घटाउने महत्वपूर्ण उपाय हुन्।

हृदयाघातका लक्षण देखिए तत्काल अस्पताल जानुहोस्

छातीमा दबाब वा दुखाइ महसुस हुनु, सास फेर्न गाह्रो हुनु, चिसो पसिना आउनु, वाकवाकी लाग्नु वा दुखाइ हात, ढाड, काँध अथवा जबडातर्फ फैलिनु हृदयाघातका सम्भावित लक्षण हुन सक्छन्। यस्ता लक्षण देखिएमा आफैँ निको हुने प्रतीक्षा नगरी तत्काल आपत्कालीन स्वास्थ्य सेवा लिनुपर्छ।

हृदयाघातको शङ्का लागेमा एम्बुलेन्स वा स्थानीय आपत्कालीन सेवा बोलाउनु र बिरामीलाई सकेसम्म छिटो अस्पताल पुर्‍याउनु महत्त्वपूर्ण हुन्छ। समयमै उपचार प्राप्त गर्न सकेमा ज्यान जोगाउने सम्भावना बढ्छ।

रमाइलोसँगै स्वास्थ्यको ख्याल गरौँ

दसैँ परिवारसँग खुसी साटासाट गर्ने र आपसी सम्बन्धलाई प्रगाढ बनाउने अवसर हो। तर चाडपर्वको खुसीमा स्वास्थ्यलाई बेवास्ता गर्नु हुँदैन। खानपानमा सन्तुलन कायम गर्ने, नियमित हिँडडुल गर्ने, दीर्घरोगको उपचारलाई निरन्तरता दिने र स्वास्थ्यमा देखिएका असामान्य लक्षणप्रति सचेत रहने हो भने दसैँलाई अझ स्वस्थ र सुरक्षित बनाउन सकिन्छ।