विद्यालयबाट सुरु भएको आन्दोलन फ्रान्सभर फैलियो, झन्डै १ हजार पक्राउ

काठमाडौँ । शिक्षा क्षेत्रमा बजेट अभाव, बढ्दो महँगी र आर्थिक असमानताको विरोधमा फ्रान्समा भएको देशव्यापी प्रदर्शनका क्रममा झन्डै एक हजार जना पक्राउ परेका छन्। शनिबार भएको प्रदर्शनमा सरकारी तथ्याङ्कअनुसार देशभर चार लाख १० हजार मानिस सहभागी भएका थिए। राजधानी पेरिससहित विभिन्न सहरमा प्रहरी र प्रदर्शनकारीबीच झडप हुँदा केही व्यक्ति घाइते भएका छन्।

फ्रान्सका गृहमन्त्री लोरेँ नुनेजका अनुसार पक्राउ पर्नेको सङ्ख्या अझै बढ्न सक्छ। मन्त्रालयका अनुसार पेरिसमा मात्रै एक लाख १० हजार मानिस प्रदर्शनमा सहभागी भएका थिए। तर, सीजीटी ट्रेड युनियनले भने देशभर करिब आठ लाख मानिस सडकमा उत्रिएको दाबी गरेको छ।

प्रदर्शन नियन्त्रणका लागि सरकारले देशभर ७० हजार सुरक्षाकर्मी परिचालन गरेको थियो। सुरक्षाकर्मीको सहयोगका लागि हेलिकप्टर, बख्तरबन्द गाडी र पानीको फोहोरा प्रहार गर्ने सवारीसाधनसमेत तयारी अवस्थामा राखिएका थिए।

पेरिसमा सुरुमा शान्तिपूर्ण रहेको प्रदर्शन अन्त्यतिर तनावपूर्ण बनेको थियो। केही नकाबधारी प्रदर्शनकारीले प्रहरीतर्फ बोतल, ढुङ्गा र पटाका प्रहार गरेपछि प्रहरीले अश्रुग्यास, ध्वनि ग्रेनेड र पानीको फोहोरा प्रयोग गरेको थियो। लियोन, बोर्डो, मार्सेली, लिल, टुलुज, नान्टेस र क्लेरमोन्ट–फेरान्डलगायत सहरमा पनि झडप भएको थियो। गृहमन्त्री नुनेजका अनुसार झडपमा दुई जना गम्भीर घाइते भएका छन्।

प्रहरीले प्रदर्शनका क्रममा पटाका, गुलेली, धातुका गोली र अन्य सामग्री बरामद गरेको जनाएको छ। यसअघि भएको प्रदर्शनमा करिब तीन हजार पसलमा क्षति पुगेको वा लुटपाट भएको विवरण सार्वजनिक भएपछि सरकारले यसपटक सुरक्षा व्यवस्था थप कडा पारेको थियो। सुरक्षा सतर्कताका कारण पेरिसका लुभ्र, ओर्से र पिकासो संग्रहालयसहित प्रमुख सांस्कृतिक स्थल बन्द गरिएका थिए भने आर्ट बासेल कला मेलाको सप्ताहान्त कार्यक्रमसमेत रद्द गरिएको थियो।

विद्यालयबाट सुरु भएको आन्दोलन देशव्यापी

गत महिना पेरिसनजिकैको क्रेतेई सहरस्थित माध्यमिक विद्यालयमा कर्मचारी अभावको विरोध गर्दै सुरु भएको आन्दोलन क्रमशः देशभर फैलिएको हो। पर्याप्त बजेट, शिक्षकको सङ्ख्या वृद्धि र जीर्ण शैक्षिक संरचनाको मर्मत गर्नुपर्ने मागसहित सुरु भएको प्रदर्शनमा पछि श्रमिक तथा ट्रेड युनियनसमेत सहभागी भएका थिए।

विद्यार्थी सङ्गठनहरूले उच्च शिक्षामा थप दुई लाख ५० हजार स्थान उपलब्ध गराउन, विश्वविद्यालय भर्ना प्रणाली सुधार गर्न र मासिक छात्रवृत्तिमा २०० युरो वृद्धि गर्न माग गरेका छन्। सार्वजनिक विद्यार्थी आवासको भाडा स्थिर राख्न तथा विद्यालय र विश्वविद्यालयमा शिक्षक एवं कर्मचारीको सङ्ख्या बढाउनुपर्ने माग पनि उनीहरूले अघि सारेका छन्।

शिक्षा क्षेत्रका मागसँगै बढ्दो जीवनयापन खर्च, ऊर्जा तथा दैनिक उपभोग्य वस्तुको मूल्यवृद्धि, रोजगारीको अभाव र आर्थिक असमानताप्रति असन्तुष्टि पनि प्रदर्शनको प्रमुख कारण बनेको छ। प्रदर्शनकारीहरूले सर्वसाधारणको आर्थिक भार घटाउन र सार्वजनिक सेवामा लगानी बढाउन सरकारसँग माग गरेका छन्।

राष्ट्रपति निर्वाचनअघि सरकारमाथि दबाब

राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंको कार्यकालको अन्तिम चरणमा आन्दोलन चर्किएपछि फ्रान्सेली सरकारमाथि राजनीतिक दबाब बढेको छ। आगामी वर्ष हुने राष्ट्रपति निर्वाचनअघि शिक्षा, रोजगारी र जीवनयापन खर्चका विषयमा बढ्दो जनअसन्तुष्टिले राजनीतिक वातावरणसमेत प्रभावित बनाएको छ।

यसैबीच, दक्षिणपन्थी नेता मरीन ले पेनको नेसनल र्‍याली पार्टीले ओर्लियन्समा आयोजना गरेको सम्मेलनको विरोधमा पनि हजारौँ मानिसले प्रदर्शन गरेका थिए। वामपन्थी नेता जाँ–लुक मेलान्सो पेरिसमा आयोजित प्रदर्शनमा सहभागी भएका थिए। उनले आन्दोलन हरेक साता दोहोरिन सक्ने बताएका छन्।

सरकारले सार्वजनिक सम्पत्ति र व्यवसायको सुरक्षा गर्न प्रदर्शनमा केही प्रतिबन्ध लगाएको छ। तर, ट्रेड युनियनहरूले यस्ता प्रतिबन्धले नागरिकको विरोध प्रदर्शन गर्ने अधिकार सीमित गरेको भन्दै आलोचना गरेका छन्।

विद्यार्थी र श्रमिकले आफ्ना माग सम्बोधन नभएसम्म आन्दोलन जारी राख्ने बताएका छन्। शिक्षा क्षेत्रमा पर्याप्त लगानी, जीवनयापन खर्च नियन्त्रण र आर्थिक असमानता न्यूनीकरणका मागले फ्रान्सेली सरकारमाथि थप दबाब सिर्जना गरेको छ।