न्युयोर्क । संयुक्त राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभामा जलवायु परिवर्तन, युद्ध, गरिबी, प्रविधि र दिगो विकासका विषय प्रमुख रूपमा उठेका छन् । महासभामा सहभागी विश्वका नेताहरूले आ–आफ्ना देशका प्राथमिकता र विश्वले सामना गरिरहेका साझा चुनौतीबारे धारणा राखेका छन् ।
यसपटक न्युयोर्कको असामान्य चिसो मौसमले पनि जलवायु परिवर्तनको प्रभावबारे बहसलाई थप सान्दर्भिक बनाएको छ । महासभामा सहभागी विभिन्न देशका प्रतिनिधिले बदलिँदो मौसम र त्यसका प्रभावबारे चर्चा गरेका थिए ।
महासभामा राष्ट्रसङ्घका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले जलवायु परिवर्तनसँगै युद्ध, गरिबी र कृत्रिम बौद्धिकतालाई प्रमुख चुनौतीका रूपमा प्रस्तुत गरेका थिए । उनले जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालसहित विभिन्न देशले भोगिरहेका विपद्का घटनातर्फ विश्वको ध्यानाकर्षण गराएका थिए ।
गुटेरेसले केही वर्षअघि नेपालको भ्रमणका क्रममा हिमालय क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असरबारे आफूले गरेको चेतावनी स्मरण गर्दै विश्व समुदायले जलवायु सङ्कटलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने धारणा राखेका थिए । पछिल्ला वर्षमा नेपालले बाढी, पहिरो तथा अन्य जलवायुजन्य विपद्का कारण ठूलो मानवीय र भौतिक क्षति व्यहोर्नुपरेको विषय पनि महासभामा उठेको थियो ।
नेपालको प्राथमिकतामा जलवायु न्याय
महासभामा सहभागी प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले जलवायु परिवर्तनलाई नेपालको प्रमुख एजेन्डाका रूपमा प्रस्तुत गरे । उनले नेपालले हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा नगण्य योगदान गरे पनि जलवायु परिवर्तनको गम्भीर असर भोगिरहेको विषय विश्व समुदायसमक्ष राखे ।
प्रधानमन्त्री शाहले जलवायु न्यायअन्तर्गत जलवायु वित्तको प्रभावकारी परिचालन र जलवायुजन्य हानिनोक्सानीको क्षतिपूर्ति अनुदानका रूपमा उपलब्ध गराउनुपर्नेमा जोड दिएका थिए । जलवायु वित्तलाई ऋणका रूपमा लिएर विकासशील तथा अल्पविकसित देशमाथि थप आर्थिक भार नथोपर्नुपर्ने नेपालको धारणा पनि उनले प्रस्तुत गरे ।
उनले दक्षिण एसियाका देशहरूबीच साझा संयन्त्रमार्फत जलवायु सङ्कटको सामना गर्नुपर्ने आवश्यकतासमेत औँल्याएका थिए । नेपालको प्रस्तुतिले जलवायु परिवर्तनको असर भोगिरहेका मुलुकका समस्या तथा विकसित देशका प्रतिबद्धता कार्यान्वयनको विषयलाई पुनः अन्तर्राष्ट्रिय बहसमा ल्याएको छ ।
नेपालले महासभाका क्रममा द्विपक्षीय भेटवार्ता, बहुपक्षीय छलफल तथा विभिन्न साइडलाइन बैठकलाई समेत प्राथमिकता दिएको थियो । परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालसहित नेपाली प्रतिनिधिमण्डलका अधिकारीहरू विभिन्न बैठक तथा छलफलमा सहभागी भएका थिए ।
जलवायु संकटसँगै बदलिँदो विश्व
महासभामा जलवायु परिवर्तनबाहेक विश्वका विभिन्न क्षेत्रमा जारी द्वन्द्व, आणविक हतियारको जोखिम, गरिबी, खाद्य तथा आपूर्ति सङ्कट, दिगो विकासका लक्ष्य र कृत्रिम बौद्धिकताको तीव्र विकासबारे पनि छलफल भएको थियो ।
विश्वका विभिन्न शक्तिराष्ट्रले सुरक्षा तथा भूराजनीतिक विषयलाई प्राथमिकता दिएका बेला जलवायु परिवर्तनको असर न्यूनीकरण र त्यसबाट प्रभावित देशलाई सहयोग गर्ने विषय पनि महासभाको महत्त्वपूर्ण एजेन्डा बनेको थियो ।
महासभाका छलफलले विश्वका चुनौती कुनै एक देशले मात्र समाधान गर्न नसक्ने र बहुपक्षीय सहकार्य आवश्यक रहेको विषयलाई समेत उजागर गरेको छ । जलवायु परिवर्तन, प्रविधि, गरिबी र सुरक्षा जस्ता विषयमा साझा प्रयास र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबद्धताको कार्यान्वयनमा जोड दिइएको छ ।
नेपालका लागि भने महासभा जलवायु परिवर्तनको असर, जलवायु वित्त र जलवायु न्यायको मुद्दा अन्तर्राष्ट्रिय समुदायसमक्ष थप स्पष्ट रूपमा राख्ने अवसर बनेको छ । आगामी दिनमा नेपालले जलवायु परिवर्तनबाट बढी प्रभावित मुलुकहरूको साझा आवाजलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा थप प्रभावकारी रूपमा उठाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
प्रतिक्रिया