काठमाडौँ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिकाले आजै इरानमाथि आक्रमण गर्न सक्ने सम्भावना रहेको बताएका छन्। इरानले कहिल्यै आणविक हतियार बनाउन नसकोस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु अमेरिकाको प्रमुख उद्देश्य रहेको उनको भनाइ छ। तर, इरानसँग ठूलो सम्झौता हुन सक्ने सम्भावनालाई पनि उनले नकारेका छैनन्।
फ्लोरिडाको वेस्ट पाम बिचमा प्रथम महिला मेलानिया ट्रम्पसँगै मध्यावधि निर्वाचनका लागि मतदान गरेपछि पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले यस्तो बताएका हुन्। इरान सम्झौता गर्न इच्छुक भए पनि उसले सहमति र सर्तहरू पालना गर्नेमा आफू विश्वस्त नरहेको उनले बताए।
इरानमाथि अमेरिकाले आक्रमण गर्छ कि गर्दैन भन्ने पत्रकारको प्रश्नमा ट्रम्पले भने, ‘के तपाईंलाई साँच्चै लाग्छ कि म तपाईंलाई यो कुरा बताउँछु? सायद भोलि आक्रमण गर्ने सम्भावना छ। यस्तो पनि हुन सक्छ कि हाम्रो बीचमा एउटा राम्रो, ठूलो र उत्कृष्ट सम्झौता होस्।’
उनले ‘काम पूरा गर्नुपर्ने’ अवस्था आउन सक्ने पनि बताए। तर, त्यसको अर्थ इरानमाथि पुनः सैन्य आक्रमण गर्नु हो वा कूटनीतिक रूपमा आफ्नो उद्देश्य पूरा गर्नु हो भन्ने उनले स्पष्ट पारेनन्।
‘अमेरिकी सेनाले इरानलाई भारी क्षति पुर्यायो’
ट्रम्पले अमेरिकी सेना र नौसेनाको प्रशंसा गर्दै इरानको सैन्य क्षमतामा ठूलो क्षति पुर्याएको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार अमेरिकी सेनाले इरानका सबै लडाकु विमान नष्ट गरेको छ भने समुद्रमा २५९ वटा जहाज डुबाएको छ।
‘हाम्रो सेना र नौसेनाले उत्कृष्ट काम गरेका छन्। उनीहरूले इरानका सबै लडाकु विमान नष्ट गरिदिएका छन्,’ ट्रम्पले भने।
उनका यी दाबीबारे स्वतन्त्र पुष्टि भने उपलब्ध विवरणमा उल्लेख छैन।
चुनावअघि आक्रमण नगर्ने बताएका थिए ट्रम्प
ट्रम्पले इरानसँगको युद्ध र सैन्य कारबाहीको समयसीमाबारे यसअघि पनि फरक–फरक अभिव्यक्ति दिँदै आएका छन्। अक्टोबरको सुरुवातमा उनले नोभेम्बर ३ मा हुने मध्यावधि निर्वाचनअघि इरानमाथि आक्रमण नगर्ने बताएका थिए।
तर, द न्युयोर्क टाइम्सले अक्टोबर २१ मा प्रकाशित गरेको रिपोर्टमा अमेरिकी र इजरायली सेनाले मध्यावधि निर्वाचनपछि इरानमाथि पुनः आक्रमण गर्ने योजना बनाएको दाबी गरिएको थियो। ट्रम्पको पछिल्लो अभिव्यक्तिले सैन्य कारबाहीको सम्भावना अझै खुला रहेको सङ्केत गरेको छ।
अमेरिकी ड्रोन खसालेको इरानको दाबी
यसैबीच, इरानले आइतबार आफ्नो हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीले दक्षिणी बन्दरगाह सहर बन्दर अब्बासको आकाशमा अमेरिकी ड्रोन खसालेको दाबी गरेको छ। इरानी समाचार संस्था तस्निमका अनुसार उक्त ड्रोन अमेरिकी सेनाका लागि बनाइएको ‘लुकास’ आक्रमणकारी ड्रोन थियो।
इरानको दाबीबारे अमेरिकाले तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएको विवरणमा उल्लेख छैन। ड्रोन खसालिएको घटनाको स्वतन्त्र पुष्टि पनि हुन बाँकी छ।
अमेरिकी अधिकारीलाई निसाना बनाउने षड्यन्त्रको आशङ्का
अमेरिकी गुप्तचर अधिकारीहरूले इरानले अमेरिका र पश्चिम एसियामा रहेका अमेरिकी अधिकारीहरूलाई निसाना बनाउन सक्ने आशङ्का व्यक्त गरेका छन्।
अमेरिकी गुप्तचर विभागका निर्देशक जे क्लेटनले अक्टोबर २३ मा विदेशमन्त्री मार्को रुबियोलाई पठाएको ज्ञापनपत्रमा इरानले अमेरिकी अधिकारीहरूलाई निसाना बनाउने प्रयास तीव्र पारेको उल्लेख रहेको बताइएको छ।
द न्युयोर्क टाइम्सको रिपोर्टअनुसार, दुई देशबीच बढ्दो तनावका कारण सानो घटनाले पनि ठूलो द्वन्द्वको रूप लिन सक्ने जोखिम छ। अमेरिका र इजरायलले फेरि ठूलो आक्रमण गर्न सक्ने आशङ्काले इरान पनि सतर्क रहेको बताइएको छ।
ज्ञापनपत्रमा इरानको युनिट ८४० को पनि चर्चा गरिएको छ। उक्त युनिटमाथि विभिन्न देशमा अपहरण तथा हत्याका प्रयास गरेको आरोप लाग्दै आएको छ। यद्यपि, यी आरोप र आशङ्काबारे सम्बन्धित पक्षका आधिकारिक प्रतिक्रिया तथा स्वतन्त्र पुष्टि आवश्यक हुन्छ।
ओबामाद्वारा युद्धको आलोचना
अमेरिकाका पूर्वराष्ट्रपति बाराक ओबामाले इरानसँगको युद्धको आलोचना गरेका छन्। उनले आफ्नो प्रशासनले कूटनीतिक प्रयासमार्फत इरानलाई आणविक हतियार प्राप्त गर्नबाट रोक्न सफलता पाएको र त्यसका लागि ‘एउटै पनि मिसाइल प्रहार गर्न नपरेको’ बताएका छन्।
ओबामाले युद्धका कारण अमेरिकी सैनिकहरूले ज्यान गुमाउनुपर्ने अवस्था, ऊर्जाको बढ्दो मूल्य तथा होर्मुज जलमार्गबाट हुने तेलको आवतजावत अवरुद्ध हुन सक्ने जोखिमबारे पनि चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।
होर्मुज जलमार्ग विश्वको महत्त्वपूर्ण तेल ढुवानी मार्गमध्ये एक हो। त्यहाँको आवतजावत प्रभावित भए विश्व बजारमा तेलको आपूर्ति र मूल्यमा असर पर्न सक्छ।
ट्रम्पले इरानमाथि सैन्य कारबाहीको सम्भावना खुला राख्दै सम्झौताको विकल्प पनि प्रस्तुत गरेका छन्। यस्तो अवस्थामा अमेरिका र इरानबीच कूटनीतिक सहमति हुन्छ वा तनाव फेरि सैन्य टकरावतर्फ अघि बढ्छ भन्ने विषय आगामी दिनमा स्पष्ट हुनेछ।
प्रतिक्रिया