आफ्नो मान्छेको अनुहार अन्तिमपटक हेर्न नपाउनु, हातले छोएर अन्तिम बिदाइ गर्न नपाउनु र काखमा राखेर अन्तिमपटक रुनसमेत नपाउनु—यो पीडा कति गहिरो होला, कल्पना गर्न पनि कठिन छ। अन्ततः परिवारले कठोर निर्णय लिनुपर्यो। शरीर नभए पनि संस्कार रोक्न सकिएन। हिन्दू परम्पराअनुसार कुशको प्रतीकात्मक शव बनाएर आफ्ना प्रियजनको अन्तिम संस्कार गर्ने तयारी गरियो। पशुपति आर्यघाटमा कुशको शव राखियो। वरिपरि आफन्तहरू थिए, तर त्यो भीडमा हराएको थियो एउटा अनुहार—जसलाई परिवारले अन्तिमपटक हेर्न चाहेको थियो। धुवाँसँगै शरीर होइन, परिवारका सपना जलिरहेका थिए। चिता बलिरह्यो, तर मनभित्रको पीडा निभेन। आँसु बगिरहे, तर बिदाइका शब्दहरू मुखबाट निस्कन सकेनन्। जसलाई हिजोसम्म घर फर्केर आउँछ भनेर ढोकातिर आँखा लगाएर कुरिएको थियो, आज उसैको नाममा कुशको शव बनाएर अन्तिम संस्कार गर्नुपर्यो। कस्तो विडम्बना— मान्छे हरायो, तर मृत्यु स्वीकार्न प्रमाण भेटिएन।
आशा बाँकी राख्न शरीर भेटिएन। अन्तिम बिदाइ गर्न लास भेटिएन। तर संस्कारका लागि शरीर चाहिँदैन रहेछ, कहिलेकाहीँ मनले नै मृत्यु स्वीकार गर्नुपर्ने रहेछ। पशुपति आर्यघाटमा उठेको धुवाँसँगै परिवारले एउटा आशालाई पनि बिदाइ गर्यो—अब उनी फर्केर आउँछन् कि भन्ने त्यो अन्तिम आशा। बाढीले आफन्तलाई कहाँ लग्यो, कसैलाई थाहा छैन। उनीहरूको अन्तिम क्षण कस्तो थियो, कसैले देखेन। अन्तिम सास कसरी गयो, कसैले सुनेन। अन्तिम शब्द के थिए, कसैले पाएन। तर परिवारले आज एउटा प्रतीकात्मक चितामार्फत आफ्ना प्रियजनलाई अन्तिम श्रद्धाञ्जली दिएको छ।
यो केवल एउटा अन्त्येष्टि होइन, यो शव नपाएको परिवारको पीडाको कथा हो। यो अन्तिम बिदाइ होइन, यो वर्षौँसम्म मनमा बाँचिरहने एउटा अधुरो प्रश्न हो— ‘हाम्रो मान्छे कहाँ हरायो?’ बाढीको पानी घट्ला, बाटो खुल्ला, जीवन बिस्तारै सामान्य होला। तर आफ्ना मान्छे गुमाएका परिवारको मनमा परेको यो घाउ सायद कहिल्यै निको हुने छैन। आज पशुपति आर्यघाटमा कुशको शव जल्यो, तर त्यससँगै एउटा परिवारको हाँसो, एउटा घरको खुसी र फर्केर आउने आशा पनि खरानी भयो। शरीर भेटिएन, त्यसैले अनुहार हेरेर बिदाइ गर्न पाएनन्। तर माया भेटिइरह्यो—आँसुमा, सम्झनामा र हरेक धड्कनमा। रसुवा बाढीले आफन्त खोस्यो, तर उनीहरूको सम्झना कहिल्यै खोस्न सक्ने छैन।
प्रतिक्रिया