त्रिविमा सबै संकायमा सेमेस्टर प्रणाली लागू गर्ने तयारी


काठमाडौं । त्रिभुवन विश्वविद्यालय (त्रिवि) ले शैक्षिक गुणस्तर सुधार गर्न विश्वविद्यालयअन्तर्गतका सबै संकाय तथा शैक्षिक कार्यक्रममा सेमेस्टर प्रणाली विस्तार गर्ने तयारी गरेको छ । वार्षिक परीक्षा प्रणालीलाई व्यवस्थित गर्दै पठनपाठन, परीक्षा र विद्यार्थी मूल्याङ्कनलाई प्रभावकारी बनाउने योजनासहित विश्वविद्यालयले पाठ्यक्रम निर्माण तथा नीतिगत सुधारको काम अघि बढाएको हो ।

त्रिविको शैक्षिक गुणस्तर सुधार, परीक्षा प्रणाली व्यवस्थापन र उच्च शिक्षामा सुधार ल्याउने विषयमा शुक्रबार शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय र विश्वविद्यालयका पदाधिकारीबीच भएको छलफलमा यस विषयले प्राथमिकता पाएको छ ।

सिंहदरबारस्थित मन्त्रालयमा भएको छलफलमा त्रिविका उपकुलपति प्राडा भोला थापा, शिक्षामन्त्रीका सल्लाहकार शैलेन्द्र झा, शिक्षाध्यक्ष प्राडा अञ्जना सिंह, रजिस्ट्रार सहप्राडा रविन्द्र शिवाकोटी, मन्त्रालयका सहसचिवद्वय जयराम अधिकारी र श्रीप्रसाद भट्टराई तथा विश्वविद्यालयका विभिन्न डीन सहभागी थिए ।

छलफलमा त्रिविको संस्थागत पहिचान बलियो बनाउने, अनुसन्धानमूलक गतिविधि बढाउने, पठनपाठनलाई प्रभावकारी बनाउने र उच्च शिक्षाको गुणस्तर अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा प्रतिस्पर्धी बनाउने विषयमा विस्तृत छलफल भएको थियो ।

सबै संकायमा सेमेस्टर प्रणाली विस्तार गर्ने तयारी

त्रिविको शैक्षिक सुधारअन्तर्गत वार्षिक परीक्षा प्रणालीलाई क्रमशः व्यवस्थित गर्दै सेमेस्टर प्रणालीलाई विस्तार गर्ने विषयमा जोड दिइएको छ ।

शिक्षामन्त्रीका सल्लाहकार शैलेन्द्र झाले विश्वविद्यालयको पठनपाठनलाई सेमेस्टर प्रणालीमा लैजानुपर्ने धारणा राखेका छन् । उनका अनुसार नियमित शैक्षिक गतिविधि, निरन्तर मूल्याङ्कन र व्यवस्थित शैक्षिक सत्रले विश्वविद्यालयको गुणस्तर सुधारमा सहयोग पुर्‍याउन सक्छ ।

छलफलमा सेमेस्टर प्रणाली कार्यान्वयनका लागि पाठ्यक्रम निर्माण भइरहेको र आवश्यक नीतिगत सुधारसँगै पाठ्यक्रम परिमार्जनको काम अघि बढाइएको जानकारी गराइएको थियो ।

सेमेस्टर प्रणालीले विद्यार्थीको नियमित अध्ययन, कक्षामा सहभागिता र निरन्तर मूल्याङ्कनलाई प्राथमिकता दिने भएकाले यसको प्रभावकारी कार्यान्वयन आवश्यक रहेको छलफलमा औँल्याइएको थियो ।

सम्बन्धनमा कडाइ, गुणस्तरलाई प्राथमिकता

त्रिविले सम्बन्धन वितरणमा संख्यात्मक विस्तारभन्दा शैक्षिक गुणस्तरलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने विषय पनि छलफलमा उठेको छ ।

सल्लाहकार झाले त्रिविसँग सम्बन्धन प्राप्त सबै क्याम्पसमा आवश्यक शैक्षिक पूर्वाधार, पुस्तकालय र प्रयोगशालाको व्यवस्था अनिवार्य हुनुपर्ने बताएका छन् ।

क्याम्पसको शैक्षिक क्षमता, उपलब्ध जनशक्ति र भौतिक पूर्वाधारका आधारमा मात्रै विद्यार्थी भर्ना कोटा निर्धारण गर्नुपर्ने उनको धारणा थियो ।

नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन तथा सम्बन्धन वितरणलाई व्यवस्थित र मापदण्डमा आधारित बनाउनुपर्नेमा पनि उनले जोड दिएका छन् ।

क्याम्पसको दीगोपन र शैक्षिक गुणस्तर कायम गर्न आवश्यक मापदण्ड लागू गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो ।

ई–हाजिरीदेखि उत्कृष्टताको केन्द्र बनाउने योजनासम्म

शिक्षामन्त्रीका सल्लाहकार झाले विद्युतीय हाजिरी (ई–एटेन्डेन्स) प्रणाली लागू गर्दा विश्वविद्यालयको पठनपाठन नियमित र प्रभावकारी बनाउन सहयोग पुग्ने बताएका छन् ।

शिक्षक तथा विद्यार्थीको नियमित उपस्थितिलाई सुनिश्चित गर्न प्रविधिको प्रयोग आवश्यक रहेको उनको धारणा थियो ।

त्यस्तै, त्रिविअन्तर्गतका क्याम्पसहरूलाई उत्कृष्टताको केन्द्रका रूपमा विकास गर्नुपर्ने र शैक्षिक सत्रलाई नियमित तथा व्यवस्थित बनाउनुपर्ने विषय पनि छलफलमा उठेको थियो ।

विश्वविद्यालयको संस्थागत क्षमता अभिवृद्धि, अनुसन्धानमा लगानी, शैक्षिक वातावरण सुधार र नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालनमा समेत ध्यान दिनुपर्नेमा सहभागीहरूले जोड दिएका थिए ।

त्रिविको जग्गा फिर्ता ल्याउने विषय पनि प्राथमिकतामा

छलफलमा त्रिभुवन विश्वविद्यालयको स्वामित्वमा रहेका जग्गाको संरक्षण तथा फिर्ता ल्याउने विषयले पनि प्राथमिकता पाएको छ ।

मन्त्रालयका सहसचिव श्रीप्रसाद भट्टराईले विश्वविद्यालयको जग्गासम्बन्धी विषयमा थप खोजबिन गरी समग्र लगत तयार गर्नुपर्ने बताएका छन् ।

विश्वविद्यालयको सम्पत्तिको अवस्था पहिचान गरी आवश्यक प्रक्रिया अघि बढाउन मन्त्रालयले सहजीकरण गर्ने उनले जानकारी दिए ।

त्रिविको जग्गा तथा सम्पत्तिको उचित संरक्षण र उपयोग विश्वविद्यालयको संस्थागत सुधारका लागि महत्वपूर्ण हुने सहभागीहरूको धारणा थियो ।

अनुसन्धान र लगानी बढाएर त्रिविलाई उत्कृष्टताको केन्द्र बनाउने लक्ष्य

त्रिविका उपकुलपति प्राडा भोला थापाले विश्वविद्यालयको शैक्षिक गुणस्तर सुधार गर्दै त्रिभुवन विश्वविद्यालयलाई उत्कृष्टताको केन्द्र (सेन्टर फर एक्सिलेन्स) का रूपमा विकास गर्न प्रतिबद्ध रहेको बताएका छन् ।

उनले नेपालको उच्च शिक्षा सुधारका लागि मन्त्रालयसँग समन्वय गरी विस्तृत कार्ययोजनासहित अघि बढ्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे ।

विश्वविद्यालयमा अनुसन्धानमूलक गतिविधिलाई प्रोत्साहन गर्ने, पठनपाठनको प्रभावकारिता बढाउने र शैक्षिक क्षमताका आधारमा विद्यार्थी कोटा निर्धारण गर्ने विषयलाई पनि प्राथमिकतामा राखिने उनको भनाइ थियो ।

उच्च शिक्षामा लगानी वृद्धि, नयाँ शैक्षिक कार्यक्रमको विकास र विश्वविद्यालयको समग्र शैक्षिक वातावरण सुधारका लागि मन्त्रालय तथा विश्वविद्यालयबीच सहकार्य आवश्यक रहेको छलफलको निष्कर्ष थियो ।

त्रिविको प्रस्तावित सुधार योजना कार्यान्वयनमा आए विश्वविद्यालयको परीक्षा प्रणाली, शैक्षिक सत्र, कक्षा सञ्चालन र विद्यार्थी मूल्याङ्कनमा सुधार आउने अपेक्षा गरिएको छ । तर सेमेस्टर प्रणाली कहिलेदेखि र कुन–कुन कार्यक्रममा लागू हुन्छ भन्ने विषयमा भने विस्तृत कार्यतालिका सार्वजनिक हुन बाँकी छ ।