असार १५ : धान रोपाइँ, दही–चिउरा र नेपाली कृषि संस्कृतिको उत्सव

काठमाडौं । असार १५ नेपालमा राष्ट्रिय धान दिवस तथा दही–चिउरा खाने दिन का रूपमा मनाइन्छ। कृषि, संस्कृति र नेपाली जीवनशैलीसँग गहिरो रूपमा जोडिएको यो दिन किसानहरूको मेहनतको सम्मान गर्ने तथा धान खेतीको महत्त्व उजागर गर्ने अवसरका रूपमा स्थापित छ।

नेपाल कृषि प्रधान देश भएकाले असार महिना धान रोपाइँको मुख्य समय मानिन्छ। वर्षायामको सुरुवातसँगै किसानहरू खेतमा धान रोप्न व्यस्त हुन्छन्। यही कृषकहरूको अथक श्रमको सम्मान गर्दै नेपाल सरकारले वि.सं. २०६१ सालदेखि असार १५ लाई राष्ट्रिय धान दिवस का रूपमा मनाउन थालेको हो।

असार १५ मा दही–चिउरा खाने परम्परा पनि निकै पुरानो छ। धान रोपाइँको कडा श्रमपछि शरीरलाई ऊर्जा मिलोस्, दहीले शरीरलाई शीतल बनाओस् र पाचनमा सहयोग पुगोस् भन्ने विश्वासका साथै सजिलै तयार हुने पौष्टिक परिकार भएकाले खेतमै पनि दही–चिउरा खाने चलन बसेको मानिन्छ। यसले राम्रो वर्षा, प्रशस्त उत्पादन र समृद्धिको कामना गर्ने सांस्कृतिक सन्देश पनि बोकेको छ।

यस दिन किसानहरूको योगदानको सम्मान गरिनुका साथै धान खेती, खाद्य सुरक्षा र कृषि उत्पादनको महत्त्वबारे जनचेतना फैलाइन्छ। साथै नेपाली कृषि संस्कृति, परम्परा र सामुदायिक सद्भावलाई संरक्षण तथा प्रवर्द्धन गर्ने अवसरका रूपमा पनि असार १५ विशेष मानिन्छ।

यसैले, असार १५ केवल दही–चिउरा खाने दिन मात्र होइन, किसानप्रतिको सम्मान, कृषि संस्कृतिको संरक्षण र समृद्ध नेपालको आधार मानिने धान खेतीको महत्त्वलाई स्मरण गर्ने राष्ट्रिय पर्व हो।